ناصر الدين شاه قاجار
280
سفرهاى ناصر الدين شاه به قم ( فارسى )
در باب امور آستانه مقدسه حضرت معصومه عليها السلام ، مقرر شده بود كه بايد كمال نظم را داشته باشد و خداّم آستانه با كمال معقوليت و درستى مشغول خدمت باشند و از هر جهت به قاعده حركت نمايند . از فرمايش ملوكانه جناب متولىباشى را اطلاع دادم و خود او را خواستم ، مقصود خاطر همايونى را در انتظام اين كار به او حالى كردم و بعضى مطالب لازمه را القا نمودم . در جرح و تعديل اشرار خداّم اكراه داشت و چند روزى اين كار را به تعويق انداخت ، پس از آن صورتى خود او نوشت و اشرار و مفسدين خدام را تعيين و تشخيص داده ، نزد خانهزاد فرستاد كه اينها بايد از جرگه خدام خارج باشند و اشرار و مفسدين خدام اينها هستند . خانهزاد چون انتظام امر آستانه و نيك و بد را از شخص او مىخواست ، صلاحديد او را قبول كردم و آن . . . 7 را امضا نمودم ، دادم پاى همان را ملتزم شد كه اين اشخاص از جرگه خدام خارج باشند و من بعد حق آمدن آستانه را نداشته باشند . صورتى هم على حده نوشته است ، متولىباشى در برقرارى خدام و ملتزم شده است كه من بعد كمال انتظام را كار آستانه داشته باشد و از احدى حركت خلاف قاعده سر نزند و با كمال درستى حركت كنند . هردو صورت را براى اطلاع خاطر مبارك همايونى فرستاد كه از لحاظ انور خسروانه بگذرد و خاطر مبارك همايونى ان شاء الله ، من بعد از فقرهء امر آستانه مطمئن و آسوده باشد و اگر رأى همايونى علاقه پذيرد ، التزامهاى متولىباشى را براى خانهزاد مرحمت فرمايند و الا به هرطور كه امر و مقرر شود ، اين غلام ، امتثال نمايد ، با اينكه اسباب جرى شدن خدام و شرارت و هرزگى آنها كليتا راجع به شخص متولىباشى بود و جاى اين را داشت كه براى آسودگى ولايت و دعاگويى مردم ، معزول شود و از اين كار خارج باشد ، چون ميل خاطر مبارك را همچو يافتم كه اصلاحى در اين كار بشود ، و او هم باز منصوب باشد ، امتثال ميل مبارك همايونى را كردم و اين كار را اصلاح نمودم . امر امر همايون اعلى است .